चंद्रपूर : शेती आणि शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात पोळ्याचा सण म्हणजे खास महत्त्वाचा दिवस. परंपरेनं या दिवशी शेतकरी आपल्या बैलांना स्नान घालून, सजवून, त्यांचा सन्मान करतो. मात्र बदलत्या काळानं शेतीत मोठे बदल घडवले आहेत. आज बैलांच्या जोडीऐवजी ट्रॅक्टर शेतकऱ्यांचा मुख्य साथीदार बनला आहे. हे वास्तव स्वीकारत चंद्रपूर जिल्ह्यातील नवरगाव गावाने एक आगळावेगळा उपक्रम राबवला – ट्रॅक्टर पोळा!
शेतकऱ्यांचा सन्मान
या वेगळ्या उत्सवात प्रत्येक ट्रॅक्टर मालकाला समितीच्या वतीने मानचिन्ह आणि बक्षिस देऊन गौरवण्यात आले. फक्त परंपरेला धरून सण साजरा करणे एवढाच हेतू नसून, शेतीतील बदल अंगीकारताना देखील उत्सवाची भावना जिवंत ठेवावी हा यामागील उद्देश होता.
बैलांपासून ट्रॅक्टरपर्यंतचा प्रवास
पूर्वी प्रत्येक शेतकऱ्याच्या घरात गोठा असायचा, बैलांच्या जोड्या गावभर दिसायच्या. नांगरणीपासून पेरणीपर्यंत आणि वाहतुकीपासून दळणवळणापर्यंत बैल हेच शेतकऱ्यांचे आधार होते. पण मजुरांची टंचाई, वेळेचे बंधन आणि श्रमांचे वाढते मूल्य यामुळे शेती पूर्णपणे यांत्रिकीकडे वळली. परिणामी ट्रॅक्टरने बैलांची जागा घेतली. आज शेतकऱ्याचं प्रेम, कष्ट आणि गुंतवणूक सर्वस्वी ट्रॅक्टरभोवती फिरताना दिसते.
नवरगावचा रंगतदार ‘ट्रॅक्टर पोळा’
या उत्सव समितीने पारंपरिक पोळ्याला आधुनिकतेची जोड देत सजवलेल्या ट्रॅक्टरची आकर्षक मिरवणूक काढली. रांगोळ्या, झेंडूची फुलं, रंगीबेरंगी फेटे आणि पताकांनी सजलेले ट्रॅक्टर गावभर फिरले. प्रत्येक ट्रॅक्टर एखाद्या नक्षीदार रथाप्रमाणे दिसत होता. शिस्तबद्ध मिरवणुकीला गावकऱ्यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला आणि पाहणाऱ्यांची गर्दी उसळली.
औद्योगिकीकरणाचा शेतीवर परिणाम
चंद्रपूर जिल्हा धान उत्पादक म्हणून प्रसिद्ध असला, तरी औद्योगिकीकरणाच्या झपाट्याने येथे शेती क्षेत्रावर गंभीर परिणाम झाला आहे. कोळसा खाणी, सिमेंट कारखाने, वीज प्रकल्प आणि लोखंड उद्योगामुळे रोजगार निर्माण झाले, पण सुपीक शेती जमीन उद्योगांच्या घशात गेल्याने शेतीचा व्याप कमी झाला आहे. पर्यावरणाचा समतोल बिघडल्यामुळे प्रदूषण, पाणीटंचाई आणि आरोग्याच्या समस्या डोके वर काढत आहेत.
निष्कर्ष
नवरगावच्या शेतकऱ्यांनी पोळ्यासारख्या परंपरेला आधुनिक रूप देत ‘ट्रॅक्टर पोळा’ साजरा करून एक नवा आदर्श निर्माण केला आहे. यातून एक संदेश स्पष्ट दिसतो – परंपरा बदलत्या काळासोबत बदलली तरीही तिच्यामागील भावनांचा सन्मान नेहमी जपला जाईल.