ज्यावेळी रब्बी हंगामात शेतकऱ्यांना उत्पादन खर्च सुद्धा निघेना, त्या वेळी अनेकांनी हताश होऊन पीक साठवून ठेवण्याचा निर्णय घेतला. आणि आज, तोच निर्णय त्यांच्या चेहऱ्यावर आनंदाचे हसू फुलवत आहे.
वाशिम जिल्ह्यातील बाजार समित्यांमध्ये जुन्या सोयाबीनचे दर तब्बल 4,700 ते 4,800 रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत पोहोचले आहेत. अजून खरीपातील नवीन माल शेतातच असताना, हे दर शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक ठरत आहेत.
मार्च-मे मधील निराशा ते आजचा दिलासा
मार्च ते मे दरम्यान, बाजारातील परिस्थिती शेतकऱ्यांच्या प्रतिकूल होती. त्यावेळी सोयाबीनचे दर 4,000 रुपयांच्या खाली गेले होते. उत्पादन खर्च वाढलेला, पण बाजारभाव गडगडलेला. या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अनेक शेतकऱ्यांनी आपला माल बाजारात न विकता साठवून ठेवण्याचा निर्णय घेतला होता.
आणि आता, त्याच निर्णयामुळे जुन्या साठवलेल्या मालाला बाजारात अधिक चांगला प्रतिसाद मिळत आहे.
दरवाढीमागची प्रमुख कारणं
- जागतिक बाजारात मागणीचा झपाट्याने वाढलेला कल – खाद्यतेल व प्रोटीन यांची मागणी सध्या वाढत आहे.
- अमेरिकेतील साठ्यात घट येण्याची शक्यता – यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील भाव चढले आहेत.
- काही देशांनी निर्यातीवर घातलेली मर्यादा – यामुळे भारतातून होणाऱ्या निर्यातीला मागणी वाढली आहे.
- भारत सरकारच्या आयात धोरणात बदल नाही – त्यामुळे देशांतर्गत मालालाच अधिक महत्त्व दिलं जात आहे.
शेतकरी सध्या विक्रीपासून थोडेसे दूर
जरी दर वाढले असले तरी शेतकऱ्यांचा थेट सहभाग सध्या बाजारात कमी आहे. खरीप हंगामातील तणनियंत्रण, आंतरमशागत, कीड नियंत्रण यासारख्या कामांमध्ये ते गुंतलेले आहेत. त्याशिवाय, अनेक शेतकऱ्यांना अजूनही दर अधिक वाढतील अशी आशा आहे. परिणामी, साठवलेल्या मालाची आवक तुलनेने कमी आहे, आणि मागणी जास्त – त्यामुळे दरात वाढ होत आहे.
आगामी काळात दर टिकणार का?
आज मिळणारा दर हा शेतकऱ्यांसाठी दिलासा असला, तरी पुढील काळात काही गोष्टी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत:
- जागतिक बाजारातील हालचाल
- सरकारी आयात-निर्यात धोरण
- देशांतर्गत उत्पादनाचे प्रमाण
या सगळ्या घटकांवर दरवाढ टिकून राहील की नाही, हे अवलंबून आहे.
योग्य वेळ निवडून विक्री करा!
शेतकऱ्यांसाठी खरीप हंगाम लाभदायक ठरेल, अशीच सर्वांची अपेक्षा आहे. मात्र, दर जरी वाढत असले तरी साठवलेला माल योग्य वेळी विकणे हाच यशाचा मंत्र ठरणार आहे.