शेतकरी कुटुंबातले बरेचजण आता शेतीसोबतच खाजगी नोकरीमध्येही स्थिर झाले आहेत. मात्र सरकारी नोकरीप्रमाणे खाजगी क्षेत्रात निवृत्तीनंतरची आर्थिक सुरक्षितता हमखास मिळतेच असं नाही. अनेक कंपन्यांमध्ये पीएफ कापला जात नाही, किंवा निवृत्तीवेतनाबाबत स्पष्टता नसते.
पण चांगली गोष्ट म्हणजे – केंद्र सरकारने खास खाजगी क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी काही महत्त्वाच्या पेन्शन योजना सुरू केल्या आहेत. यांचा लाभ घेतल्यास केवळ निवृत्तीनंतर आर्थिक आधार मिळतो असं नाही, तर आजच्या घडीला देखील कर बचतीचा फायदा मिळतो.
चला तर, जाणून घेऊया अशा 5 उपयुक्त सरकारी पेन्शन योजना.
1. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF)
ही योजना बहुतेक खाजगी कंपन्यांमध्ये लागू असते. दर महिन्याला कर्मचाऱ्याच्या पगारातून 12% रक्कम PF मध्ये जमा होते, आणि कंपनीही तितकीच रक्कम जमा करते.
- ही रक्कम निवृत्तीनंतर एकरकमी मिळते
- यावर व्याजही मिळते
- काही भाग पेन्शनसाठी वळवला जातो
2. अटल पेन्शन योजना (Atal Pension Yojana)
अगदी कमी रकमेची गुंतवणूक करूनही नियमित पेन्शन मिळवायची असेल, तर ही योजना खास आहे.
- दरमहा ₹42 ते ₹210 पर्यंत गुंतवणूक
- निवृत्तीनंतर ₹1,000 ते ₹5,000 पेन्शन
- वयोमर्यादा: 18 ते 40 वर्षांदरम्यान नोंदणी आवश्यक
3. राष्ट्रीय पेन्शन योजना (NPS)
NPS ही अधिक लवचिक व दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी उत्तम योजना आहे.
- निवृत्तीनंतर 60% रक्कम टॅक्स फ्री मिळते
- उर्वरित 40% पेन्शन म्हणून मासिक स्वरूपात मिळते
- पीएफ शिवाय स्वतंत्र गुंतवणुकीचा पर्याय
4. प्रधानमंत्री श्रमयोगी मानधन योजना
कमी उत्पन्न असणाऱ्या खाजगी कामगारांसाठी अत्यंत उपयुक्त योजना.
- मासिक गुंतवणूक ₹55 पासून सुरू
- वयाच्या 60 नंतर ₹3,000 पेन्शन दरमहिना
- रजिस्ट्रेशन फक्त सरकारी CSC सेंटरवर
5. अटल बीमित व्यक्ती कल्याण योजना
ही योजना विशेषतः अशांसाठी आहे जे नोकरी गमावल्यामुळे अडचणीत सापडतात.
- जर नोकरी गेली तर मागील पगाराच्या 50% रक्कम तीन महिन्यांसाठी मिळते
- सामाजिक सुरक्षेचा एक महत्त्वाचा पर्याय
शेवटचा विचार:
“वय वाढतं तसं उत्पन्न कमी होतं – पण योजनांची निवड योग्य केली, तर निवृत्तीनंतरचं जीवनही आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होऊ शकतं.”
खाजगी नोकरी करणाऱ्या तुमच्या घरातील व्यक्तींनी वरील योजनेपैकी एखादीत गुंतवणूक केली, तर भविष्यातील चिंता खूपच कमी होतील. आर्थिक सुरक्षा ही आजच्या गुंतवणुकीतच लपलेली आहे – वेळेवर जागरूकता घेतली तर निवृत्तीनंतरचा काळ देखील आनंदात जाईल.