शेतकऱ्यांच्या पीक उत्पादनात वाढ होण्यासाठी एक चांगली बातमी नाशिकमधून समोर आली आहे. यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठाच्या कृषी विज्ञान केंद्राला नुकताच द्रवरूप सूक्ष्म अन्नद्रव्ये खत उत्पादनाचा परवाना मिळाला आहे.
राज्य शासनाच्या कृषी विभागाने या नव्या खताला ‘यश मायक्रो ग्रेड-II’ हे अधिकृत नाव दिलं आहे. विशेष म्हणजे, हे खत शेतकऱ्यांच्या सर्व प्रकारच्या पिकांसाठी उपयुक्त ठरणार असून, उत्पादनात प्रत्यक्ष १० ते १५ टक्क्यांनी वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
दीड वर्षांची मेहनत अखेर फळाला आली
या परवान्यासाठी विद्यापीठाच्या कृषी विज्ञान केंद्रात गेल्या दीड वर्षांपासून नियोजनबद्ध काम सुरू होतं. प्रयोगशाळेतील संयंत्रांमध्ये आवश्यक सुधारणा करून हे खत शासकीय मानकांनुसार तयार करण्यात आलं. राज्य शासन आणि विद्यापीठाच्या अधिकृत प्रयोगशाळांमध्ये तपासणीनंतर, यशस्वी परिणाम मिळाल्यामुळे अखेर खत उत्पादनासाठी परवाना मंजूर करण्यात आला.
‘यश मायक्रो ग्रेड-II’ – काय आहे यामध्ये?
हे द्रवरूप खत भाजीपाला, फळझाडे, नगदी पिके, तृणधान्ये, कडधान्ये, गळीतधान्ये यांसारख्या सर्व प्रकारच्या शेतपिकांसाठी उपयुक्त आहे. त्यामध्ये लोखंड, मँगेनीज, तांबे, बोरॉन, झिंक व मॉलिब्डेनम अशा आवश्यक सूक्ष्म अन्नघटकांचा संतुलित समावेश करण्यात आला आहे.
शेतकऱ्यांना हे खत फवारणीद्वारे वापरता येईल, आणि त्याची प्रभावीता ७५ टक्क्यांपर्यंत असल्याचे परीक्षणातून स्पष्ट झाले आहे. म्हणजेच, उत्पादनात निश्चित वाढ होण्याची शक्यता आहे.
शेतकऱ्यांसाठी फायदे काय?
- सर्व प्रकारच्या पिकांसाठी योग्य
- माती व पाण्याच्या स्थितीनुसार वापराचे मार्गदर्शन उपलब्ध
- उत्पादनात १०-१५% वाढीची शक्यता
- फवारणीद्वारे वापरासाठी योग्य स्वरूप
विद्यापीठाचं योगदान
या प्रक्रियेमध्ये कुलगुरू प्रा. संजीव सोनवणे यांच्या मार्गदर्शनाखाली कृषी विज्ञान केंद्राने मोलाची भूमिका बजावली. केंद्राकडे आधीपासूनच माती व पाणी परीक्षण प्रयोगशाळा कार्यरत आहे, जी शेतकऱ्यांना नियमित मार्गदर्शन पुरवते. हे नवीन खत त्या सेवेला अधिक बळ देणार आहे.
निष्कर्ष
‘यश मायक्रो ग्रेड-II’ हे खत म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी केवळ आणखी एक पर्याय नव्हे, तर उत्पादनवाढीसाठी एक वैज्ञानिक पायाभूत उपाय आहे. राज्यातील इतर कृषी विज्ञान केंद्रांसाठीही हे एक आदर्श मॉडेल ठरू शकतं.