मराठवाडा म्हटला की पहिल्यांदा आठवतो तो दुष्काळ. पाण्याची कमी, अनियमित पाऊस आणि सततचा ताण – अशा परिस्थितीत शेती करणे म्हणजे जणू दिव्यच. पण, या सगळ्यांवर मात करत बीड जिल्ह्यातील एका तरुण शेतकऱ्याने शेतीच्या परंपरेला नवी दिशा दिली आहे.
आष्टी तालुक्यातील केळसांगवी गावचे दत्तात्रय घुले यांनी पारंपरिक पिकांकडे पाठ फिरवून खजूर लागवडीचा धाडसी निर्णय घेतला – आणि तो निर्णय त्यांचं आयुष्यच बदलून गेला.
कमी पाण्यावर उगवलेली संधी – खजूर लागवडीकडे वळण्याचा निर्णय
पारंपरिक शेतीत वारंवार नुकसान होत असल्याने घुले यांना सतत विचार सतावत होता – “यातून काही नवीन करता येईल का?” त्या विचारातूनच त्यांनी खजूर लागवडीचा पर्याय हेरला. सुरुवातीला ही कल्पना धाडसी वाटत होती, पण त्यांनी त्यावर विश्वास ठेवला.
- त्यांनी 1.5 एकर जमिनीवर जवळपास 80 खजूर झाडांची लागवड केली.
- प्रत्येक झाडासाठी 25×25 फूट अंतर ठेवलं, ज्यामुळे झाडांना वाढण्यास मोकळीक मिळाली.
- त्यांनी ‘बरई’ या वाणाची निवड केली, कारण ही जात फळाच्या चव आणि आकर्षकतेमुळे बाजारात चांगली पसंत केली जाते.
12 लाखांचे उत्पन्न – आणि तेही दुष्काळी भागातून!
खजूर पिकाची खासियत म्हणजे त्याला फारसे पाणी लागत नाही. एका झाडापासून 200 किलो उत्पादन मिळू शकते आणि त्यातून झाडामागे सरासरी ₹10,000 ते ₹20,000 पर्यंतचे उत्पन्न मिळते.
अशा प्रकारे, दत्तात्रय घुले यांना 1.5 एकरमधून तब्बल ₹12 लाखांचे उत्पन्न मिळाले – आणि तेही केवळ 4 वर्षांच्या मेहनतीनंतर!
सुरुवातीची अडचण आणि जिद्दीचा विजय
खजूर लागवड सोपी नव्हती. टिशू कल्चर रोपे प्रत्येक ₹4350 या किंमतीने विकत घ्यावी लागली, जे अनेक शेतकऱ्यांसाठी परवडणारे नाही. पण योग्य मार्गदर्शन, चिकाटी आणि आत्मविश्वास यांच्या जोरावर घुले यांनी ही अडचण पार केली.
आज त्यांची खजूर बाग इतर शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी उदाहरण ठरत आहे. कृषी अधिकाऱ्यांनीही त्यांच्या कामाचे कौतुक केले आहे.
खजूर लागवड – दुष्काळी भागातल्या शेतकऱ्यांसाठी सुवर्णसंधी!
- कमी पाण्यावर तग धरतो
- बाजारभाव चांगला
- फळांना मागणी वाढतेय
- टिकाऊ आणि दीर्घकालीन उत्पन्न देणारे पीक
दत्तात्रय घुले यांचे उदाहरण हे दाखवते की योग्य नियोजन, नवे प्रयोग आणि जिद्द असेल, तर दुष्काळी भागातही शेती फायदेशीर होऊ शकते.