सोलापूर जिल्ह्यासह राज्यभरातील हजारो शेतकरी सध्या पीक विमा भरपाईच्या प्रतिक्षेत आहेत. विमा हप्ता वेळेत भरूनही, भरपाई मात्र कंपन्यांच्या सोयीप्रमाणे बँक खात्यावर जमा होत असल्याने शेतकऱ्यांच्या आर्थिक अडचणींमध्ये भर पडत आहे.
मागील खरीप आणि रब्बी हंगामात एकूण 88,412 शेतकऱ्यांना 104 कोटी रुपयांची भरपाई मंजूर झाली होती. त्यापैकी केवळ 65,620 शेतकऱ्यांच्या खात्यावर 89 कोटी 86 लाख 40 हजार रुपये जमा झाले. उर्वरित शेतकरी अजूनही पैशाची वाट पाहत आहेत.
खरीप 2024 मध्ये नुकसानग्रस्त 2 लाख 39 हजार शेतकऱ्यांना एकूण 279 कोटी रुपये मंजूर करण्यात आले. त्यापैकी काहींच्या खात्यावर दोन महिन्यांच्या आत भरपाई जमा झाली, पण 69,953 शेतकऱ्यांचे 81 लाख 95 हजार रुपये शासनाकडून निधी मिळाल्यानंतरच देण्याची अट विमा कंपनीने घातली.
दरम्यान, राज्य शासनाने 7 जुलै रोजी खरीप हंगामाची पूर्ण रक्कम विमा कंपनीकडे जमा केल्याचे स्पष्ट केले. तरीही विमा कंपनीने फक्त 49 हजार शेतकऱ्यांचे 71 कोटी 5 लाख रुपयेच वितरित केले.
रब्बी हंगामाची स्थितीही वेगळी नाही. 18,500 शेतकऱ्यांसाठी 22 कोटी रुपये मंजूर असून, त्यातील 16,681 शेतकऱ्यांना 18 कोटी 82 लाख रुपयेच मिळाले आहेत. उर्वरितांना अद्याप काहीच मिळालेले नाही.
“किती दिवस वाट पाहायची?” — शेतकऱ्यांचा प्रश्न
शेतकरी सांगतात की, त्यांनी मागील वर्षी जुलैमध्ये विमा भरला, तर ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये पिकांचे नुकसान झाले. त्यानंतर जवळजवळ एक वर्ष उलटूनही अनेकांना भरपाई मिळालेली नाही. खरीप हंगामाचे 21 हजार शेतकऱ्यांचे 11 कोटी रुपये अजूनही थकलेले आहेत.
शेतकरी मनोज साठे, वडाळा येथील, सांगतात,
“विमा भरण्यासाठी सरकारने अंतिम मुदत ठरवलेली असते. त्यावेळी आम्ही पैसे वेळेत भरतो. मग भरपाई देताना एवढा वेळ का लागतो? संख्या आणि रक्कम आधीच निश्चित असते, तरी शासन आणि विमा कंपनीकडून फक्त हिशोब सुरू असल्याचे कारण दिले जाते. आम्हाला काढणीला नवीन हंगामाची तयारी करावी लागते, पण मागील हंगामाची भरपाई अजून मिळत नाही.”
शेतकऱ्यांचा हा प्रश्न केवळ आर्थिक नाही, तर मानसिक तणावाचाही आहे. विमा योजनेचा उद्देश शेतकऱ्यांना संकटात आधार देणे असतो, परंतु वेळेवर मदत न मिळाल्यास त्या योजनेचा फायदा कमी होतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.