छत्रपती संभाजीनगर:
आजच्या काळात अनेक तरुण नोकरीचा मोह सोडून शेतीकडे वळत आहेत. पारंपरिक शेतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देत, योग्य पिकांची निवड करून मोठं उत्पन्न कमावता येतं हे सिद्ध केलं आहे छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील ओहर गावच्या अविनाश सपकाळ या तरुण शेतकऱ्याने.
यंदा त्यांनी दीड एकर क्षेत्रात अद्रक (आले) लागवड केली असून, अपेक्षित उत्पन्न तब्बल ३ लाख रुपये आहे. मागील वर्षी त्यांनी कमी प्रमाणात अद्रक शेती करून २ लाख रुपयांचा नफा मिळवला होता. त्या यशस्वी अनुभवामुळे यंदा त्यांनी मोठ्या प्रमाणात लागवड करण्याचा निर्णय घेतला.
लागवड व नियोजनाची पद्धत
- एप्रिल-मे: शेताची नांगरणी, रोटावेटरने मशागत व सेंद्रिय शेणखताचा वापर.
- जून पहिला आठवडा: ठिबक सिंचनासह बेड तयार करून अद्रक लागवड.
- नोव्हेंबर-डिसेंबर: पीक काढणीसाठी तयार.
- जमिनीचा दर्जा:
- सामान्य जमीन – पीक ४ ते ६ महिने ठेवता येते.
- उत्तम जमीन – पीक १५ ते १६ महिने ठेवता येते.
अविनाश यांचं मत आहे की, “शेतीत नेहमी नवे प्रयोग करणे गरजेचं आहे, मग तो तरुण असो किंवा अनुभवी शेतकरी.”
बाजारभावाचा अंदाज व मागील अनुभव
- २ वर्षांपूर्वी: अद्रक भाव प्रतिक्विंटल ₹१०,००० ते ₹१२,०००.
- मागील वर्ष: १०७ क्विंटल अद्रक उत्पादन, पण कमी भावामुळे उत्पन्न घटलं.
- यंदाचा अंदाज: भाव स्थिर राहिला तर मोठा नफा.
रोग व कीड व्यवस्थापन
अद्रक पिकावर मुख्यतः खालील रोग पडतात:
- करपा
- टीका
- सड
- मर
उपाययोजना:
- करपा व टीका – बुरशीनाशक, कस्टोडिया, कॅब्रोटॉक फवारणी.
- मर रोग – सुरुवातीपासून ट्रायपोडामा वापरणे.
युवा शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणा
अद्रक शेती ही कमी क्षेत्रात जास्त उत्पन्न देणारी पिकांपैकी एक आहे. योग्य नियोजन, बाजारभावाची माहिती, रोग व्यवस्थापन व ठिबक सिंचन यांचा वापर केल्यास ही शेती आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरू शकते.