पावसाळा म्हणजे निसर्गाने आपल्या आरोग्याला दिलेली भेट! याच ऋतूतील एक अनमोल खजिना म्हणजे रानभाज्या. नाशिकमध्ये नुकताच अशाच या दुर्लक्षित पण पोषणमूल्यांनी भरलेल्या रानभाज्यांचा महोत्सव पार पडला. या उपक्रमात 40 पेक्षा अधिक दुर्मीळ रानभाज्यांची प्रदर्शनी आणि थेट विक्री करण्यात आली, ज्यामुळे शहरी नागरिकांसाठी हा एक स्वादिष्ट अनुभव ठरला.
कोणाच्या पुढाकाराने झाला रानभाजी महोत्सव?
३ ऑगस्ट २०२५ रोजी, नाशिकच्या रामेति (प्रादेशिक कृषी विस्तार व्यवस्थापन प्रशिक्षण संस्था) येथे आयोजित या जिल्हास्तरीय रानभाजी महोत्सवाचं आयोजन कृषी विभाग, आत्मा नाशिक, आणि रामेति यांच्या संयुक्त विद्यमाने करण्यात आलं. यावेळी शेतकरी ते थेट ग्राहक विक्री केंद्राचाही उद्घाटन सोहळा पार पडला.
रानभाज्यांचं आरोग्यदायी सामर्थ्य
रानभाज्या म्हणजे फक्त चविष्ट खाणं नव्हे, तर आरोग्यासाठी आवश्यक पोषणतत्त्वांचा स्रोत. या भाज्या जंगलात किंवा शेतशिवारात नैसर्गिकरित्या उगम पावतात. त्यांच्यावर कोणतीही रसायनं, कीटकनाशके वापरली जात नाहीत. त्यामुळे त्या शुद्ध, नैसर्गिक आणि औषधी गुणधर्मांनी भरलेल्या असतात.
या महोत्सवात आंबाडी, अळू, टाकळा, रानमेथी, चंदनबटवा, करटोली, चिवळ, घोळ, काकडा, चाकवत, तोंडली, पिठवण, जांभूळ यांसारख्या अनेक दुर्मीळ रानभाज्यांचा समावेश होता.
शेतकऱ्यांचा थेट फायदा — उत्पन्नात वाढ, ग्राहकांना दर्जेदार माल
या उपक्रमाचा उद्देश केवळ जनजागृती करणे नसून, आदिवासी व ग्रामीण शेतकऱ्यांना थेट विक्रीसाठी प्लॅटफॉर्म उपलब्ध करून देणे हा होता. यामुळे मधल्यामध्ये व्यापाऱ्यांचा हस्तक्षेप कमी होतो आणि शेतकऱ्यांना चांगला दर मिळतो. ग्राहकांनाही ताज्या व दर्जेदार भाज्या मिळतात.
मंत्र्यांचे महत्त्वाचे विचार व मार्गदर्शन
- नरहरी झिरवाळ (अन्न व प्रशासन मंत्री): रानभाज्यांचा नियमित आहारात समावेश आवश्यक आहे. त्यांचे पोषणमूल्य आणि औषधी गुणधर्म दुर्लक्षित करू नयेत.
- माणिकराव कोकाटे (राज्यमंत्री): तालुका स्तरावर शेतकरी गटांना विक्रीसाठी जागा व दालनं उपलब्ध करून देण्याची आवश्यकता आहे.
- दादा भुसे (माजी कृषी मंत्री): ‘विकेल ते पिकेल’ या तत्वावर आधारित उत्पादन घ्यावं, आणि शहरी ग्राहकांना रानभाज्यांच्या रेसिपीज बद्दलही माहिती द्यावी.
निसर्गाचं देणं – शाश्वत आरोग्यासाठी रानभाज्या
रानभाज्या केवळ ग्रामीण जीवनाचा भाग नसून, त्या शहरी जीवनातही तितक्याच उपयुक्त आहेत. महोत्सवामुळे या भाज्यांचा सामाजिक आणि आर्थिक महत्त्व अधोरेखित झाला. आहारात रानभाज्यांचा समावेश केल्यास आरोग्यास उत्तम साथ मिळते, आणि शेतकऱ्यांच्या जीवनातही आर्थिक समृद्धी येते.
निष्कर्ष:
रानभाज्या म्हणजे निसर्गाने दिलेले जीवंत औषध! नाशिकमधील या महोत्सवाच्या माध्यमातून या दुर्लक्षित अन्नसंपत्तीचे महत्त्व नव्याने समोर आले आहे. अशा उपक्रमांनी आरोग्य, कृषी आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था यांना एकत्रित चालना मिळते.